Papowo Biskupie

 

Zamek w Papowie Biskupim

 w powiecie chełmińskim, w województwie kujawsko-pomorskim

 

 Żródło: https://zamkiobronne.pl/zamek/papowo-biskupie/

                Na niewielkim sztucznie podwyższonym wzniesieniu położonym na skraju wsi znajdują się ruiny krzyżackiego zamku. Początkowo Papowo należało do biskupów płockich a od roku 1222 do misyjnego biskupa pruskiego Chrystiana. W roku 1231 wieś przechodzi w ręce Zakonu Krzyżackiego. Po umocnieniu się władzy Zakonu na nowo przejętych terenach w drugiej połowie XIII Papowo staje się siedzibą komtura. Pierwsza wzmianka o komturii pochodzi z roku 1287.

                Około roku 1280 przystąpiono do budowy zamku który zakończono w roku 1300. Był on jednym z pierwszych zamków-klasztorów na terenie państwa krzyżackiego. Składał się z zamku właściwego do którego od północy i wschodu przylegało podzamcze. Zamek właściwy była to czteroskrzydłowa budowla wzniesiona na planie kwadratu o boku 40 metrów. Posiadał wewnętrzny niewielki dziedziniec otoczony dwukondygnacyjnymi drewnianymi krużgankami.
                Do budowy zamku w Papowie użyto głównie głazów narzutowych. Jedynie sklepienia oraz otwory okienne wykonano z cegły. Na podstawie zachowanych pozostałości murów uważa się że na narożnikach posiadał baszty obronne. Wjazd do zamku prowadził przez most nad fosą i umocnione przedbramie w skrzydle północnym. Oprócz bramy w skrzydle tym mieściła się jeszcze kaplica oraz kapitularz. Jak każdy zamek konwentualny również i ten posiadał refektarz w skrzydle wschodnim oraz sypialnie dla rycerzy zakonnych zwaną dormitorium w skrzydle zachodnim. Najbardziej okazałą częścią zamku było skrzydło południowe gdzie znajdowało się mieszkanie komtura. Zamek właściwy otoczony był niskim murem i fosą które oddzielały go od rozległego podzamcza. Również ono było bronione przez mury i szerokie fosy. Wjazd na teren podzamcza usytuowany był od strony zachodniej.
                Podczas wojny z Zakonem w roku 1410 zamek mimo swej obronności został na krótko zajęty przez wojska Władysława Jagiełły. Klęska Krzyżaków pod Grunwaldem spowodowała że około 1421 zlikwidowano mieszczące się w Papowie komturstwo a warownia stała się siedzibą wójta. W roku 1454 zamek ponownie został zajęty przez Polaków i odzyskany przez Krzyżaków dopiero po czterech latach. Nie pozostał jednak długo w ich rękach. Już w kilka miesięcy później wojska polskie pod dowództwem Piotra z Szamotuł szturmem zdobyły zamek który splądrowano i podpalono. Zgodnie z rozkazem królewskim warownia miała zostać zburzona co częściowo zostało dokonane. W roku 1466 na mocy II pokoju toruńskiego kończącego wojnę trzynastoletnią Papowo wraz z całą ziemią chełmińską zostało przyłączone do Polski.
                W roku 1505 król Aleksander Jagiellończyk przekazał mocno zniszczony zamek wraz z wsią na własność biskupom chełmińskim. W ich rękach Papowo znajdowała się do roku 1772. Wtedy to zostało im odebrane na mocy decyzji króla pruskiego Fryderyka Wielkiego. Od tego momentu zamek zaczął szybko popadać w ruinę.
                Do naszych czasów z dawnej krzyżackiej warowni pozostały jedynie relikty zamku właściwego. Najlepiej zachowane jest skrzydło północne mieszczącego niegdyś kaplicę i kapitularz. Ze skrzydeł wschodniego i zachodniego pozostały jedynie grube mury zewnętrzne natomiast ze skrzydła południowego zachowały się fragmenty murów przyziemia.

Lipienek

 

Zamek w Lipienku

krzyżacki zamek komturski, siedziba komturów ziemi chełmińskiej

Żródło: https://zamkiobronne.pl/zamek/lipieniek/

                Pozostałości dwuczłonowego zamku krzyżackiego w Lipienku zachowały się wśród mokradeł otaczających zanikające jezioro Zamkowe. Pierwsze wzmianki o umocnionej zakonnej strażnicy, zapewne jeszcze drewniono-ziemnej, pochodzą z roku 1277. Została ona zniszczona podczas najazdu Jaćwingów na ziemię chełmińską. Prawdopodobnie jeszcze pod koniec XIII wieku Krzyżacy rozpoczęli budowę murowanego zamku, siedziby wójta podległego bezpośrednio wielkiemu mistrzowi w Malborku.
                Zamek w Lipienku powstał na długim półwyspie wcinającym się w jezioro. Wznosił się kilka metrów ponad otaczające go podmokłe łąki i bagna. Dodatkowo od południa i zachodu otoczony był niewielką rzeczką, która zasilała zamkową fosę. Zamek właściwy, było to czteroskrzydłowe regularne założenie na planie prostokąta o wymiarach 33x39m. Z powodu późniejszych zniszczeń obecnie trudno odtworzyć jego dokładny wygląd. Wiadomo, że miał wewnętrzny dziedziniec a budynki były podpiwniczone. W narożniku płn-wsch usytuowana była kwadratowa wieża główna. Zamek posiadał międzymurze, ponieważ otoczony został zewnętrznym murem oporowym wzmocnionym skarpami. Mur był niewysoki i biegł wzdłuż sztucznie uformowanej krawędzi wzgórza, zbliżonego kształtem do kwadratu o długości boku 60m. Wjazd do zamku prowadził od wschodu od strony podzamcza obdzielonego szeroką fosą. Podzamcze posiadało własne mury obronne i budynek bramny od wschodu. Wjazd dodatkowo chroniła nawodniona fosa szeroka na 20m i głęboka na 4m. Wzdłuż dłuższych murów północnego i południowego znajdowały się budynki o charakterze gospodarczym.
                Zamek w Lipienku stanowił mocny punkt obronny państwa krzyżackiego. Przekonał się o tym król Władysław Łokietek, który jesienią roku 1330 wspierany wojskami węgierskimi i ruskimi próbował odbić ziemię dobrzyńską. Mimo szturmów i użycia maszyn oblężniczych  nie udało się zdobyć zamku, którego obroną dowodził komtur chełmiński Otto von Luterberg. Wskutek niemożności zrealizowania planów, król Władysław Łokietek zgodził się na warunki rozejmu zadawalając się jedynie zniszczeniem bliższej i dalszej okolicy.
                W roku 1410 po przegranej przez Zakon Krzyżacki bitwie pod Grunwaldem, zamek został zajęty przez wojska króla Władysława Jagiełłę. Poprzestano jedynie na zrabowaniu zapasów i jeszcze tego samego roku Polacy opuścili Lipienek. W rękach krzyżackich warownia pozostawała do wojny trzynastoletniej. Na mocy postanowień II pokoju toruńskiego z roku 1466 ziemia chełmińska powróciła do Polski, a Lipienek stał się siedzibą starostów. Dzieje zamku przez następne stulecia nie są zbyt dobrze znane,  jednak do końca XVI wieku pozostawał mającym spore znaczenie militarne obiektem.
                Kres świetności zamku w Lipienku nastąpił podczas wojny polsko-szwedzkiej zwanej „potopem” w roku 1659. Kilkukrotnie zdobywany został poważnie zniszczony i stracił swe walory obronne. W późniejszych latach był wykorzystywany jako obiekt gospodarczy. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 przestał być własnością królewskich starostów i pozbawiony opieki szybko popadł w ruinę.
                Obecnie położony na uboczu turystycznych szlaków obiekt sprawia wrażenie zapomnianego. Zwiedzenie zamkowych ruin utrudnia porastająca je gęsta roślinność. Z zamku właściwego zachowały się jedynie niewielkie relikty murów i kolebkowo sklepiona piwnica w jego wschodniej części. O wiele lepiej są czytelne pozostałości muru obwodowego i fosy. Być może jakieś fragmenty murów lub fundamentów zachowały się w ziemi i dzięki badaniom archeologicznym uda się je w przyszłości odsłonić i lepiej poznać historię i architekturę zamku.

************

Źródło ESKA Toruń News:

Ruiny zamku w kujawsko-pomorskim, które warto zobaczyć. Turyści rzadko tu trafiają

Na półwyspie w Lipienku, wśród pozostałości dawnego jeziora, kryją się ruiny jednej z najmniejszych, a zarazem najbardziej niezwykłych krzyżackich twierdz ziemi chełmińskiej. Zamek, którego początki sięgają końca XIII wieku, przez wieki pełnił rolę ważnego ośrodka administracyjnego i militarnego, będąc świadkiem licznych wojen i politycznych rozejmów. Choć dziś zachowały się jedynie fragmenty murów i piwnic, historia tego miejsca wciąż przyciąga badaczy oraz pasjonatów średniowiecza. Zamek w Lipienku był przez lata centrum administracyjnym ziemi chełmińskiej.

Na półwyspie otoczonym przez jezioro w Lipienku wznoszą się dziś ruiny jednej z najmniejszych krzyżackich twierdz na ziemi chełmińskiej. Miejsce to skrywa bogatą historię sięgającą jeszcze czasów wczesnopiastowskich, gdy funkcjonował tam gród drewniano-ziemny, znany już od X wieku. Po przejęciu tych terenów Krzyżacy wznieśli w jego miejscu własną warownię, którą w 1277 roku spalili Prusowie.

 W państwie krzyżackim

Nowy murowany zamek powstał między 1285 a 1325 rokiem i szybko stał się siedzibą komtura ziemi chełmińskiej. Po likwidacji komturii w połowie XIV wieku pełnił funkcję ośrodka administracyjnego, gdzie urząd sprawowali wójtowie podlegający bezpośrednio wielkiemu mistrzowi w Malborku. Właśnie tutaj w 1291 roku wydano przywilej lokacyjny dla Grudziądza.

Warownia uchodziła za wyjątkowo silną. Jej murów nie zdołał sforsować nawet król Władysław Łokietek w 1330 roku, mimo wsparcia wojsk węgierskich i litewskich. Ostatecznie w murach Lipienka zawarto wówczas rozejm z zakonem. Podczas wojny z 1410 roku zamek zajęły wojska króla Władysława Jagiełły, a rok później Krzyżacy pojmali tu rycerza Mikołaja z Ryńska, straconego później w Grudziądzu.

 Zamek w rękach królów polskich

Po II pokoju toruńskim w 1466 roku twierdza przeszła pod panowanie polskie i aż do połowy XVII wieku była siedzibą starostów, głównie z rodu Kostków. W okresie potopu szwedzkiego w 1659 roku zamek został niemal doszczętnie zniszczony i nigdy już nie został odbudowany. Dalsze zniszczenia przyniósł I rozbiór Polski, kiedy to zabudowania rozebrano, a teren włączono do folwarku. Faktycznie prusacy z ruin uczynili użyteczny obiekt gospodarczy, co okazało się korzystne.

 Współczesność

Badania konserwatorskie przeprowadzono w latach 60. XX wieku, a kolejne prace archeologiczne w 2018 roku. Do dziś zachowały się fragmenty murów, sklepiona piwnica przedzamcza oraz pozostałości kamiennego muru.

Sam zamek główny miał formę czteroskrzydłowego kasztelu na planie zbliżonym do kwadratu o wymiarach 35 × 39 metrów. Posiadał dwie kondygnacje i poddasze magazynowe, a w narożu północno-wschodnim górowała wieża o boku 7,7 metra. Przedzamcze otoczone murem mieściło budynki gospodarcze: kuźnię, browar, gorzelnię, wozownię czy stodoły.

 Do dziś przetrwały jedynie nieliczne elementy tej średniowiecznej infrastruktury. Mimo to warto odwiedzić to tajemnicze miejsce.

Pokrzywno

 

POKRZYWNO - Ruiny Zamku Krzyżackiego Komturskiego z XIII w.

(woj.kuj.- pomorskie, pow.grudziądzki, gm.Gruta)

Pokrzywno. Niewielka wieś między Radzyniem Chełmińskim a Grudziądzem skrywa prawdziwy skarb ukryty w pokrzywach.

Na wzgórzu w Pokrzywnie wznoszą się ruiny dawnej warowni krzyżackiej, znanej niegdyś jako Engelsburg. Historia zamku sięga początków XIII wieku i związana jest z działalnością zakonu krzyżackiego oraz walkami o ziemię chełmińską. Przez wieki warownia przechodziła liczne przebudowy, pożary i zniszczenia, a dziś pozostaje w rękach prywatnych właścicieli, którzy zapowiadają jej odbudowę.

Stary i zapomniany zamek. Warto odwiedzić te ruiny

Na miejscu dawnego słowiańskiego grodu Copriven, przekazanego w 1222 roku biskupowi Chrystianowi, około 1230 roku osadzono Krzyżaków. Pierwsza warownia miała charakter drewniano-ziemny i nosiła nazwę Engelsberg - Mons Angelorum. Zgodnie z kroniką Piotra z Duisburga, już w 1239 roku stacjonowali tam bracia zakonni. W tym okresie rozpoczęto wznoszenie murowanego zamku komturskiego, którego pierwszym zwierzchnikiem był Henryk Brabantczyk. W kolejnych latach budowla pełniła rolę siedziby komturstwa, a wśród jej zarządców znalazł się m.in. Gunter von Schwarzburg Młodszy, pochodzący z rodu o silnych koneksjach zakonnych.

Przebudowa po Grunwaldzie

Podczas bitwy pod Grunwaldem w 1410 roku zginął ówczesny komtur Burchard von Wobecke, a warownię zajęły wojska polskie, jednak już rok później powróciła pod władzę Krzyżaków. Na początku XV wieku zamek został zmodernizowany, podwyższono mury i dodano nowoczesne strzelnice.

W okresie wojny trzynastoletniej w 1454 roku został przejęty przez Związek Pruski, a na mocy drugiego pokoju toruńskiego w 1466 roku wraz z całą ziemią chełmińską włączony do Polski. W 1611 roku spłonął, a wkrótce potem, w latach 1626-1630, schronienie znalazły tam siostry norbertanki z Żukowa. Podczas potopu szwedzkiego zamek ponownie ucierpiał - został spalony, a kaplica sprofanowana, jako katolicka.

Od XVIII do XX wieku. Długa i zmienna historia

Po pierwszym rozbiorze, w 1784 roku, obiekt sprzedano osobie prywatnej, która przystąpiła do rozbiórki na materiał budowlany. Choć interwencja biskupa chełmińskiego powstrzymała całkowite zniszczenie, w 1789 roku runęło sklepienie kaplicy, co przyspieszyło degradację.

W XX wieku zamek został wpisany na listę zabytków (1934), jednak przebudowa drogi w 1965 roku spowodowała kolejne wyburzenia. Pierwsze zabezpieczenia ruin podjęto dopiero w 1967 roku.

Gotycki zamek założono na nieregularnym planie, składającym się z zamku wysokiego i dwóch przedzamczy. Do dziś przetrwały fragmenty murów obronnych, bramy, spichrz oraz część ścian głównego budynku.

Obecnie ruiny są własnością prywatną, a ich właściciel zapowiada odbudowę dawnej warowni.

Źródło:

https://torun.eska.pl/

Toruń 19.01.2023 r.

    Przypadkowe bardzo miłe spotkanie z Krzysztofem Jaraczewskim wnukiem Marszałka Józefa Piłsudskiego.     Wymiana wspomnień ze wspólnych poprzednio spędzonych chwil w Sulejówku i nie tylko tam.

Zamek Złotoria

 Zamek Złotoria

przy ujściu Drwęcy do Wisły

Źródło: https://toruntour.pl/5189/zamek-zlotoria

Ruiny zamku w Złotorii są najbardziej na zachód wysuniętym miejscem historycznej Ziemi Dobrzyńskiej. Zamek zbudowano przy ujściu dwóch rzek stanowiących granicę tego regionu: Drwęcy do Wisły.

Zamek powstał na miejscu drewnianego grodu książąt mazowieckich po 1343 r., z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego, w celu ochrony granicy Królestwa Polskiego z, należącą już do państwa krzyżackiego, Ziemią Chełmińską (na przeciwnym brzegu Drwęcy).

Obecnie zachowana część zamku (część wieży i murów przedzamcza, zasypane piwnice) jest w ruinie, stale podmywana przez wody Wisły (przepływającej tuż pod murami).

Do ruin zamku dojście drogą polną w prawo za mostem przez Drwęcę idąc od Kaszczorka, wzdłuż Drwęcy.

Po śmierci króla Kazimierza Wielkiego w 1370 r., zamek przypadł Kaźkowi Słupskiemu, jednak w 1373 r. zajął go inny pretendent do korony, książę gniewkowski Władysław Biały, który podstępnie pojmał burgrabiego zamku Mikołaja Romlika. Wkrótce jednak licząc na łaskę króla Ludwika Węgierskiego, Władysław Biały zwrócił mu zamek. W 1375 r. Władysław Biały przy pomocy rycerzy burgundzkich ponownie opanował warownię i organizował z niej najazdy na Kujawy, co spowodowało kontrakcję wojsk królewskich Ludwika Węgierskiego, które w 1376 r. rozpoczęły oblężenie zamku. W czasie oblężenia zamku ranny został książę Kaźko Słupski, w wyniku czego zmarł po kilku miesiącach. Na początku 1377 r. Władysław Biały poddał zamek wojskom królewskim.

 

W 1391 r. książę Władysław Opolski oddaje Ziemię Dobrzyńską w zastaw Krzyżakom, a w 1405 r. król Władysław Jagiełło zamek wykupuje.

To na tę właśnie warownię zwróciły się pierwsze krzyżackie uderzenia rozpoczynające tzw. wielką wojnę (1409-1411; zakończoną bitwą pod Grunwaldem i pierwszym pokojem toruńskim). W dniach 29. sierpnia - 2. września 1409 r. trwało zdobywanie zamku przez Krzyżaków, nieskutecznie bronionego przez skromną załogę. Po zwycięstwie grunwaldzkim w 1410 roku, mocno zniszczony zamek wrócił pod polskie władanie, jednak mimo zamiarów nie został odbudowany.

Przez następne wieki ruiny stawały się coraz skromniejsze - poprzez rozbiórkę i rabunek cegły, jak i powodzie (część cegły została przeznaczona na budowę wieży Kościoła Świętojańskiego  na Starym Mieście w Toruniu).

Drugi pokój toruński w 1466 r. ostatecznie przyczynił się do utraty jego militarnego znaczenia, ponieważ przestała w pobliżu istnieć granica państwowa polsko-krzyżacka na Drwęcy. 

Zamek w Złotorii został uwieczniony w polskiej literaturze: Henryk Sienkiewicz uczynił go miejscem śmierci matki Danusi Jurandówny z „Krzyżaków”, a Józef Ignacy Kraszewski zamieścił w powieści „Biały Książę” literacki opis oblężenia zamku. Zamek zyskał również zainteresowanie Fryderyka Chopina (zobacz: Fryderyk Chopin w Toruniu), który odwiedził ruiny w 1825 r., oraz Jana Matejki, który przebywał w 1877 r. w Toruniu. Zamek został wzniesiony na planie prostokąta i składał się z piętrowego budynku mieszkalnego, budynków gospodarczych i kilkukondygnacyjnej wieży umieszczonej od południa. Całość była otoczona oszkarpowanym murem obronnym, tworzącym dziedziniec w wymiarach 35 x 50 m.

Zachowane obecnie elementy zamku to fragment kwadratowej wieży.

 

Zamek krzyżackiw w Radzyniu Chełmińskim

 

Ruiny zamku krzyżackiego w Radzyniu Chełmińskim

https://pedeka.pl/ruiny-zamku-krzyzackiego-w-radzyniu-chelminskim/?fbclid=IwAR13sDaePjWmaMHqL9ds48474b6okQ2xoxulfBTQUIdr0AUo3mBNgMrHQLI

Ziemia Chełmińska w XI wieku wchodziła w skład państwa Bolesława Chrobrego i Mieszka II. Krzyżacy zdobyli Radzyń po 1231 roku, a w 1310-1330 wybudowali zamek, który stał się siedzibą komtura. Jego ruiny właśnie oglądaliśmy. Prawdopodobnie zamek wybudował ten sam architekt, który zaprojektował zamek w Gniewie. Sami możecie się przekonać, czy są podobne.

Po bitwie pod Grunwaldem zamek zdobyły wracające stamtąd wojska polskie. Jednak po I pokoju toruńskim w 1411 roku wrócił on do Krzyżaków. Po wojnie trzynastoletniej znalazł w Prusach Królewskich, a od 1454 roku był siedzibą starostów.

Został zniszczony przez Szwedów podczas oblężenia w 1628 roku i w wyniku tego opuszczony. Po I rozbiorze zaczął być stopniowo rozbierany. W miejscowości jeszcze znajdziecie charakterystyczne budynki z czerwonej cegły. Jednak na skutek protestów w 1837 roku zaprzestano rozbiórki, a wkrótce ruiny zabezpieczono.

Twierdza Toruń

 

Twierdza Toruń

http://toruntour.pl/2691/twierdza-torun

XIX-wieczna Twierdza Toruń, składająca się obecnie z ponad 150 obiektów (z ponad 200 pierwotnie), w tym 15 dużych fortów, jest jedną z atrakcyjniejszych osobliwości Torunia poza jego historycznym centrum - Średniowiecznym Zespołem Miejskim wpisanym na Listę UNESCO, gotyckimi zabytkami, piernikami, Mikołajem Kopernikiem. Jest niezwykle cennym zabytkiem militarnym w skali europejskiej i jednym z największych systemów fortyfikacyjnych na terenie dzisiejszej Polski, powstałym i rozwijanym w XIX w. dla obrony ówczesnej wschodniej granicy Królestwa Prus. W XIX w. (po Kongresie Wiedeńskim w 1815 r.), w okresie zaboru niemieckiego, Toruń stał się twierdzą w znaczeniu warowni państwowej o strategicznym znaczeniu, której rolą miało być zatrzymanie wojsk rosyjskich.

Fort XV