Ostrowy Cukrownia
Miejscowość Ostrowy-Cukrownia (do 2009 Cukrownia-Ostrowy) jest to osada położona w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, w gminie Nowe Ostrowy. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa płockiego. Do 31 grudnia 2008 osada nosiła nazwę Cukrownia-Ostrowy.
Dom mojej młodości widok z 2012
Dom mojej młodości widok z 2023
Cukrownię „ Ostrowy’’ wybudowano w roku 1847. W latach 1870-1945 była własnością Warszawskiego Towarzystwa Fabryk Cukru. W 2. poł. XIX w. cukrownia i rafineria cukru były największym tego rodzaju zakładem na terenie Królestwa Polskiego. W 1882 r. została częściowo zniszczona przez pożar, odbudowana i rozbudowana przed 1900 r. Do najstarszych obiektów należą: dawna buraczarnia i komin z 1847 r., a także magazyny, budynek gospodarczy i administracyjny z końca XIX w. Fabryka poprzez specjalną bocznicę, wybudowaną na przełomie lat 80. I 90. XIX w., połączona została z linią kolejową oraz z linią kolejki wąskotorowej.
Dworzec kolejowy
Pod koniec okresu została wcielona do spółki "Krajowa Spółka Cukrowa". W 2007 roku została zlikwidowana.
Wielu pracowników zakładu zginęło od niemieckich bomb w 1939 r. oraz w obozach koncentracyjnych. Na cześć ich pamięci postawiono pomnik znajdujący się w pobliżu fabryki.
Pierwotnie Ostrowy należały do parafii Krośniewice, o czym świadczą zapiski jeszcze z XVI w. W 1847 r. Adam Rembieliński zbudował tutaj cukrownię, która po rozbudowie w latach 1855-1860 była największą cukrownią w Królestwie Polskim do końca XIX w. (przestała istnieć w 2007 r.). Jeszcze w XIX w. zbudowano przy cukrowni drewnianą kaplicę na werandzie (Żydzi to nazywali kuczką) na pierwszym piętrze, do której wchodziło się po drewnianych schodach. Były tam dwa piękne witraże. Posługę w niej pełnili księża dojeżdżający z Krośniewic.
20 VIII 1980 r. arcybiskup metropolita gnieźnieńsko-warszawski Stefan kard. Wyszyński, prymas Polski, ustanowił przy niej ośrodek duszpasterski, powierzając jego administrację ks. Stanisławowi Łubianowi. On to w 1983 r. rozpoczął przygotowania pod budowę kościoła. Dekretem z 12 V 1984 r. arcybiskup metropolita gnieźnieńsko-warszawski Józef kard. Glemp, prymas Polski, erygował parafię, która rozpoczęła działalność z dniem 1 VI 1984 r.
Kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Mapach Google
Prof. Jerzy Grochowski (1899-1980)
– dendrolog, urodził się w Ostrowach. Profesor Grochowski był wybitnym dydaktykiem i wychowawcą. Jego wykłady cechowały się bardzo wysokim poziomem, precyzją i pięknym językiem. Były wzorem dla innych. W 1973 roku, ukazało się jego wielkie dzieło: „Dendrometria”. Profesor był bardzo dobrym organizatorem, w związku z tym powierzono mu wiele odpowiedzialnych funkcji. W 1974 r. w 50-lecie działalności naukowej, dydaktyczno-wychowawczej i organizacyjnej prof. Grochowski otrzymał tytuł doktora honoris causa Akademii Rolniczej w Warszawie (SGGW). Był odznaczony złotą odznaką honorową „Za usługi dla SGGW”, Medalem 10-lecia Polski Ludowej, Krzyżem Oficerskim i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 18.03.1980r.,
w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim. W październiku 1999 r. z okazji 100 rocznicy urodzin profesora Jerzego Grochowskiego została odsłonięta tablica pamiątkowa w Ostrowach.
***********************
Związki rodu Giertychów z Cukrownią Ostrowy
"Ojciec mój [Leopold Gertych – P.B.] pochodził z Poznania, gdzie ród nasz znany jest od roku 1568 roku i nazwisko dosyć rozpowszechnione” – pisał Franciszek (ojciec Jędrzeja Giertycha - Roman Giertych jest wnukiem Jędrzeja Giertycha, jednego z najbardziej skrajnych ideologów przedwojennej endecji Jędrzeja Giertycha, wieloletniego współpracownika Romana Dmowskiego). Członkowie rodziny Giertychów wywodzą swój ród od znanej jeszcze z XVI w. rodziny braci czeskich – Gertichius, powołując się na Powszechną Encyklopedię S. Orgelbranda. Dodatkowo Jędrzej Giertych utrzymywał, że jego pradziadek Ferdynand uczestniczył w Wiośnie Ludów w Poznaniu, za co został nawet osadzony w więzieniu. Trudno powiedzieć czy tak rzeczywiście było, bo poza rodzinnymi przypuszczeniami Franciszka i Jędrzeja Giertychów, brakuje na to dowodów, a nazwisko które noszą do dziś jest dosyć popularne w Wielkopolsce i na Kujawach. Faktem jest, że Leopold Gertych (bo takiej pisowni tego nazwiska używała rodzina jeszcze na początku XX wieku) urodził się w 1840 roku w Poznaniu, i był najmłodszym synem Ferdynanda administratora dóbr Mielżyńskich, a później właściciela folwarku Zagaje w powiecie Obornickim, który miał stracić w wyniku zaangażowania właśnie w wydarzenia Wiosny Ludów.
Leopold miał trzech braci (Franciszek, Hieronim, Józef) oraz cztery siostry (Maria, Teofila, Balbina i Joanna). Już zapewne na początku lat 60-tych XIX w., opuścił stolicę Wielkopolski. Pracował w Niemczech a następnie przeniósł się do Królestwa Polskiego. Osiadł w Ostrowach, a dokładnie w osadzie robotniczej Cukrownia Ostrowy, w ówczesnym powiecie kutnowskim, gm. Błonie, parafia Krośniewice (dziś województwo Mazowieckie). Nie trudno domyślić się dlaczego młody poznaniak z nowoczesnego na owe czasy miasta przeniósł się do biednego Królestwa Polskiego i to na prowincję, gdzie mieszczanie raczej nie mieli zbytnich możliwości rozwoju i szans na karierę.
Leopold był piśmiennym robotnikiem, dokładnie maszynistą, a więc w owym czasie należał do „arystokracji robotniczej”, tak bardzo potrzebnej wykwalifikowanej siły robotniczej w ciągle rozwijającym się i kulejącym przemyśle Królestwa Polskiego. Ze słynnego „Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, dowiadujemy się, że Ostrowy położone były przy linii kolejowej Warszawa – Bydgoszcz, a od tej linii biegła bocznica kolejowa łącząca ją z zakładem cukrowniczym.
Cukrownia Ostrowy, została wybudowana w 1848 roku przez samego Kronnenberga i był to największy zakład tego typu w zaborze rosyjskim (W 1880 roku zatrudnionych w niej było 1056 robotników). Leopold Gertych mógł więc pracować jako maszynista lokomotywy, ale bardziej prawdopodobne jest to, że pracował przy szeroko pojętej obsłudze maszyn parowych zainstalowanych w cukrowni, bo takich robotników nazywano również w tym czasie, ale i obecnie maszynistami. Za drugą możliwością przemawia późniejsza kariera (jeżeli o takiej możemy mówić) Leopolda. W Ostrowach założył rodzinę, żeniąc się z Ludwiką Marią Gejlert, pochodzącą właśnie z Krośniewic. Rodzina Gejlertów związana była z właścicielami dóbr Krośniewickich. W tym czasie byli to Rembalińscy i to właśnie w ich pałacu w Błoniu Ernest Gejlert ojciec Ludwiki pełnił funkcję szefera, czyli urzędnika skarbowego lub celnego. Jego żoną była Joanna Trybel. Tryblowie była to szlachecka rodzinna wywodząca się ze Śląska
Franciszek Giertych urodził się o godz. 11 w nocy, 27/9 października 1868 roku i nadano mu następujące imiona: Franciszek Ernest.
Ciekawą kwestią jest fakt pewnego awansu społecznego rodzinny, a może raczej pozycji rodziny Giertychów. Przy spisywaniu bowiem aktu urodzenia siostry Ludwiki Giertych – Otylii, obecni przy tym byli parafialny organista i oberżysta, natomiast już na- dokumencie Franciszka widnieje podpis Juliana Mioduszewskiego arendarza Dóbr Krośniewickich, a wcześniej krótko burmistrza Krośniewic. Trudno ustalić kiedy zapewne tuż po narodzinach Franciszka rodzina Leopolda przenosi się na Ukrainę dokładnie do powiatu lipowskiego guberni kijowskiej. Zapewne za namową brata Józefa, który pracował w cukrowni w Korninie guberni kijowskiej.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz